مطالب فرهنگی اجتماعي جوانرود

فرهنگي آموزشي با تاكيد بر علوم اجتماعي دوره راهنمايي (وبلاگ شخصی)

اکولوژی محیط های مختلف

مناطق زندگي تمام گياهان ، حيوانات و ساير موجودات با شرايط طبيعي محيط در يک منطقه ويژه  به نام زيست بوم شناخته شده است . يک زيست بوم با انواع حيات گياهي  مشخصي با توجه به موقعيت ، شرايط آب وهوائي ، عرض جغرافيائي و ارتفاع  تعيين مي شود. هر یک از این بوم ها اشکال زندگی متفاوتی دارند که جوامع پیچیده ای از موجودات زنده وابسته به یکدیگر را تشکیل می دهند.

بعضی از زیست بوم های زمین اینها هستند:

توندرا(Tundra): اصطلاح توندرا از یک لفت فنلاندی به معنای " زمین لخت یا خاک دشمن " گرفته شده است. این کلمه معمولا به مناطق بی درخت شمالگان اطلاق می شود. منطقه توندرا تقریباً بین عرضهای جغرافیایی 57 درجه و مناطق قطبی می باشد. مساحت توندرا در نیمکره شمالی بیشتر از نیمکره جنوبی می باشد. دو نوع توندرا وجود دارد:الف) توندرای قطبی که در عرضهای جغرافیایی بالا وجود دارد.ب)توندرای آلپی(کوهستانی) که در ارتفاعات بالا تشکیل می شود.عوامل محدودکننده رشد گیاهان در توندرا سرما(7 ماه ازسال درجه حرارت زیر صفر درجه)، کوتاه بودن دوره رویش گیاهان ، وجود بادهای سرد وشدید، وجود لایه منجمد دائمی در زیر خاک(باعث عدم نفوذ ریشه گیاهان به خاک) و بارش اکثراً بصورت برف(300-500میلی متر) می باشد. توندرا تبخیر بسیار کمی داشته و تولید بسیار کم(5/0 گرم در مترمربع درسال) است، چون انرژی کم بوده و فصل رشد گیاهان کوتاه می باشد.پوشش گیاهی توندرا: انواع گلسنگ ها، خزه ها، جگن، گیاهان چوبی پاکوتاه مثل بید علفی(Salix herbaceae) و توس پاکوتاه(Betula nana)جانوران توندرا: گوزن کاریبو، روباه قطبی، خرس قطبی. جغد برفی و باقرقره.

تایگا یا جنگلهای سوزنی برگ شمالی(Taiga or Coniferous Boreal Forest Biome): بعد از توندرا در محدوده عرضهای 60-50 درجه قرار دارد و 11 درصد از خشکی های زمین را دربرمی گیرد. بارندگی درحدود 500-375 میلی متر بوده و اکثراً بصورت برف می باشد. تبخیر بسیارکم و فصل رشد گیاهان در تایگا بیشتر از توندرا بوده و تقریباً تا 4 ماه از سال طول می کشد. تولید تایگا بیشتر از توندرا بوده امّا از سایر بیوم های جنگلی کمتر می باشد. خاک این بیوم اسیدی بوده و کشورهایی مثل سوئد و قسمت هایی از روسیه در آن قرار دارد.پوشش گیاهی تایگا شامل درختان سوزنی برگ و همیشه سبزمثل کاج(Pinus)، کاج نوئل(Piceae)،لاریکس(Larix)و نرّاد(Abies) می باشدکه مهمترین جنگلهای صنعتی جهان را تشکیل می دهد.جانوران تایگا شامل انواع بی مهرگان موجود در خاک، سوسک پوست خوار، حشرات برگخوار، سنجاب، سمور، گوزن، گوزن کاریبو می باشد.

جنگلهای معتدل (Deciduous Temperate Forests Biome): در عرضهای جغرافیایی میانه مانند آمریکای شمالی، اروپا و بخشهایی از ژاپن گسترش دارد. بارندگی در این بیوم نسبتاً زیاد بوده و حدوداً بین 800-1500 میلی متر متغیر است. فصول سال مجزا و مشخص می باشد. زمستان3-4 ماه طول می کشد. تولید این بیوم بیشتر از تایگا و توندرا بوده و شبکه غذایی در این بیوم بسیار پیچیده بوده و لایه های رویشی علفی، درختچه ای و درختی وجود دارد. تخریب های انسانی از جمله تبدیل به مزارع، مناطق مسکونی و ...، آتش سوزی، بهره برداری شدید بصورت چرای دام و چوب جنگلی شدید می باشد. پوشش گیاهی علفی شامل شقایق، بنفشه در کف جنگل. درختچه ای ها شامل فندق، اقاقیا. درختی ها شامل بلوط، ون، ممرز، سکویا،جانوران: دارکوب ها، گوزنها، خرس، روباه و خرگوش   نیچ اکولوژیک پرندگان به واسطه اشکوب بندی متنوع عمودی وجود دارد و هریک از گونه ها در محدوده ارتفاعی لانه ساخته و زندگی می کنند.

علفزار معتدله(Temperate Grassland Biome): علفزار مناطق معتدله نواحی وسیعی از غرب اروپا تا جنوب سیبری در قزاقستان را دربرمی گیرد. در این بیوم درخت بسیار کم و پراکنده است. بارندگی 250-270 میلی متر در سال می باشد. تبخیر و تعرق زیاد است. اکثراً بصورت چراگاهها و مراتع هستند و قابل تبدیل به جنگل نمی باشند، چون میزان بارندگی کم است. پوشش گیاهی شامل Stipa، Aristida، Festuca، Poa، Artemisia، Medicago، Onobrychis. جانورانی مثل بوفالو، اسب های وحشی، سگ های مرتعی(Cynomys)، غزال، موش،مار افعی و مار کُبری زیست می نمایند.

بیابان(Desert Biome): بیابانها حدود 20 درصد خشکی ها را اشغال می نمایند و عمدتاً در عرضهای جغرافیایی 30 درجه شمالی و جنوبی در سطح کره زمین پراکنده اند. در بیابانها بارندگی نامنظم و کمتر از 250 میلی متر در سال بوده و تبخیروتعرّق پتانسیل در حدود 1000میلی متر در سال می باشد. تفاوت دمای شب و روز زیاد بوده(تا 60 درجه) و وزش باد زیاد است. فرسایش بادی بعلّت وجود بادهای تند، زیاد می باشد. در این بیوم تولید بسیار کم است. پوشش گیاهی: تروفیت ها(Therophyte ) قسمت عمده را تشکیل داده و تروفیت به گیاهانی گفته می شود که دوره های نامساعد سال را بصورت بذر می گذرانند.در بیابان پس از اولین بارندگی سریع سبز شده و زود هم به بذردهی می رسند مثل گندمیان یکساله و گیاهان گوشتی مانند کاکتوس، آگاو، گز(Tamarix)، اسکنبیل(Calligonum)، تاغ.جانوران: موش، کفتار، مار

ساوانا (savanna) علفزار گرمسیری استوایی (حدفاصل مدار رأس السرطان و رأس الجدی) علفزاری است با درختان پراکنده که فصلی خشك و داغ دارد. اين محيط زندگی حدفاصل بین علفزار و جنگل واقع شده. علفزارهای گرمسیری در مناطق استوایی خشك و یا وابسته به این مناطق واقع شده اند و اغلب با يك جنگل باراني مرز دارند. علفزار گرمسیری يك فصل خشك طولاني و يك فصل باراني دارد.تطبيق جانوران: جانوراني كه در علفزار گرمسیری زندگي مي كنند با مقدار متغير ذخيره غذايي در طول سال تطبيق پيدا كرده اند. زمان هايي فراواني غذا (در طول و بعد از فصل مرطوب) وجود دارد و زمان هايي تقريباً هيچ غذا يا آبي وجود ندارد (در طول فصل خشك). بسياري از جانوران علفزارهای گرمسیری مهاجرت مي كنند تا با مشکلات فصل خشک مواجه نشوند. بسياري از جانوران در علفزارهای گرمسیری زندگي مي كنند. ‌از بي مهرگان (مثل ملخ ها، موريانه ها و سوسك ها) تا پستانداران بزرگ (مثل شيرها و گربه هاي وحشي). علفزارهای گرمسیری مختلف جهان از جمعيت هاي متفاوتي از جانوران حمايت مي كنند. مورچه، مورچه خوار، فیل آفریقایی، گربه وحشی آفریقایی، بز کوهی، فیل آسیایی، بابون (نوعی میمون)، مار بوآ، بوفالوی کیپ، سگ شکاری کیپ، پلنگ، کرم خاکی، فوسا (نوعی پستاندار گوشخوار)، زرافه، گوزن یالدار، ملخ، کفتار، خرگوش جک، کانگارو، چیتا، شیر، موش کور، پشه، شترمرغ، رآ (نوعی پرنده)، کرگدن، عقرب، نوعی تمساح، ببر، والابی (جانوری شبیه به کانگورو)، نوعی خوک وحشی، کرگدن سفید، گور خر و ... .

جنگلهای بارانی حارّه(Tropical Rain Forests Biome): دارای بیشترین میزان بارندگی 2000-4000 در سال است. رطوبت زیاد و کم بون اختلاف دمای زمستانی و تابستانی سبب شده است که درختان همیشه سبز به جای درختان پهن برگ خزانی جانشین شده اند. مناطقی مثل جنوب شرقی آسیا، غرب افریقا و مرکز آمریکا در این بیوم قرار دارند. در این اکوسیستم ها نورخورشید نسبتاً زیاد و تفاوت زیادی بین فصول سال مشاهده نمی شود. متوسط دما 25-27 درجه در اسال می باشد. تنوع گیاهی و جانوری این بیوم نسبت به سای بیوم ها زیاد می باشد. این بیوم پُرتولیدترین بیوم دنیا می باشد. پوشش گیاهی: بلوط، برگ بو، خاس(Ilex)، انجیر، تمبرهندی، آناناس. جانوران: میمون، سنجاب، مارها(بوآ، پیتون)، گاووحشی، فیل، ببر.

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم بهمن 1388ساعت 19:33  توسط ayub  |